Yapay zekâ ajanı, MCP ve Claude Code'u Türkçe öğrenmek: nereden başlanır?

14 Ekim 2026'da ChatGPT, Gemini, Claude ve Perplexity'ye bu konuda üç kısa soru sorduk. Ajan kurmayı sorduğumuzda sıra veren cevaplar Python, n8n ya da Python örnekli bir kursla başladı; Claude Code ve MCP sorularında ise sıra bir resmî kursla, bir Türkçe rehberle ya da hazır bir araçla başladı. İstem (prompt) enjeksiyonu hiçbir cevapta geçmedi; izin ayarı yalnız birkaç cevapta, bir liste maddesi olarak anıldı. Bir cevap da kimin yazdığı belli olmayan bir skill'i hiçbir uyarı yapmadan kurmayı önerdi.

Ajanın ne olduğunu Yapay zekâ ajanı nedir?, skill ile MCP'nin farkını skill, MCP ve talimat farkı yazısında anlattık.

Önce Python mı öğrenmeli?

Ajanı kullanmak ile ajan yazmak iki ayrı iştir. Claude Code ve Codex hazır araçlardır: hesabınızla girip bir klasörde açarsınız, ne istediğinizi Türkçe yazarsınız. Claude Code klasördeki dosyaları okuyan, dosya düzenleyen ve komut çalıştıran bir araçtır; terminalde, kod editörü eklentisinde, masaüstü uygulamasında ve tarayıcıda çalışır.^[2] Codex de masaüstü uygulaması, komut satırı, editör eklentisi ve bulut sürümüyle gelir; ChatGPT hesabıyla ya da API anahtarıyla girilir.^[10]

Python'un gerektiği yer başka: kendi MCP sunucunuzu yazmak ya da kendi ajanınızı sıfırdan kurmak. Claude Academy'nin MCP kursu temel Python, async/await ve API bilgisi istiyor.^[5] Hugging Face'in MCP kursu en az bir programlama dili bilmenizi bekliyor; örnekleri Python ya da TypeScript ile.^[15]

Bir çerçeveyle (CrewAI, LangGraph gibi) başlamak da şart değil. Anthropic'in ajan rehberi en basit çözümle başlamayı, karmaşıklığı yalnız gerektiğinde eklemeyi öneriyor. Çerçeve yerine önce doğrudan model API'sini kullanmayı salık veriyor; gerekçesi, çerçevenin katmanlarının istemi ve cevabı gizleyip hatayı bulmayı zorlaştırabilmesi.^[1]

Öğrenme sırası: yedi basamak

Basamaklar birbirinin üstüne kurulur. Her biri asistanın eline yeni bir şey verir ve aynı anda ona yeni bir yetki açar. Bu yazıyı yayımlayan Cezi Akademi'nin Pro ve Max derslerini de bu sırayla kurduk; her basamağın yanında ilgili modül var.

1. Sohbeti yönetmek. Bağlam nedir, uzun sohbet neden bozulur, işi yeni bir sohbete nasıl devredersiniz. Kod yok. (Pro: Sohbeti yönetmek)
2. Kalıcı talimat. Her oturumun başında modelin okuduğu kalıcı kurallar: ChatGPT'de proje, Gemini'de Gem, kodlama ajanlarında yönerge dosyası (CLAUDE.md ya da AGENTS.md). Codex AGENTS.md dosyalarını her çalıştırmanın başında, önce genel dosyadan sonra proje klasörlerinden okur; çalıştığınız klasöre yakın dosya öncekini geçersiz kılar.^[8] (Pro: Kalıcı talimat)
3. Skill. Tekrarlanan işi bir beceri dosyasına (SKILL.md) çevirmek. Claude Code'da skill'in açıklaması hep bağlamdadır, tam içeriği ancak skill çağrılınca yüklenir.^[7] (Pro: Skill)
4. MCP ile araç bağlamak. MCP, yapay zekâ uygulamalarını dosya, veritabanı, takvim gibi dış sistemlere bağlayan açık kaynaklı bir standarttır; Claude, ChatGPT, VS Code ve Cursor destekliyor.^[6] (Pro: Araç bağlamak)
5. Kodlama ajanı. Claude Code ya da Codex'i tek bir proje klasöründe, izin ayarını bilerek açmak ve her değişikliği Git ile geri alınabilir tutmak. (Pro: Kodlama ajanıyla ilk proje)
6. Otomasyon mu, ajan mı? Adımları önceden belli işte iş akışı yeter; yolu her turda modelin seçmesi gereken işte ajan kurulur.^[1] (Pro: Otomasyon ve ilk ajan)
7. Ajanı söküp bakmak, orkestrasyon, güvenlik. Düzeneğin, yani modeli işe bağlayan yazılımın içini görmek; birden çok ajana iş bölmek; 7/24 çalışan kişisel ajanlar ve istem enjeksiyonuna karşı yetki tasarımı. (Max: Ajanı söküp bakmak, Orkestrasyon, Ajan güvenliği)

Basamak atlamak mümkün ama pahalıya gelir. Kalıcı talimatı bilmeden açılan kodlama ajanına aynı açıklamayı her oturumda baştan yazarsınız. İzinleri bilmeden kurulan 7/24 bir ajan ise evdeki bilgisayarda sizin adınıza komut çalıştırır.

Her basamakta nereye bakılır?

Kodlama ajanını ilk kez açarken

Terminal ve izin konusu insanı tedirgin edebilir; bu tedirginlik yersiz değil, çünkü ajan dosyaya yazar ve komut çalıştırır. Pro'daki kurulum dersinde ilk oturum için dört kural koyuyoruz:

• Aracı yalnız üreticinin resmî belgesindeki yoldan kurun.
• Kendi hesabınızla, aracın kendi giriş ekranından girin.
• Ajanı bütün bilgisayarda değil, yalnız o işe ait tek bir proje klasöründe başlatın; örneğin yalnız faturalarınızın durduğu klasörde.
• Parolayı ve API anahtarını hiçbir proje dosyasına yazmayın; ajan o dosyaları okur.

Claude Code'un Manual kipinde yalnız okuma sorulmadan çalışır; araç dosya düzenlemeden, komut çalıştırmadan ve ağa çıkmadan önce sorar. 2.1.283 ve sonraki sürümlerde etkileşimli terminal ve VS Code oturumlarının başlangıç kipi ise Auto'dur: bu kipte işlemleri sizin yerinize ayrı bir sınıflandırıcı model denetler.^[20] Güvenlik belgesi, önerilen kodu ve komutları gözden geçirmenin kullanıcının sorumluluğu olduğunu açıkça yazıyor.^[11] Kip adları ve varsayılanlar sürümle değişebiliyor; ilk projede hangi kipte olduğunuza bakın ve her adımda soran kipi seçin.

Codex yerelde işletim sisteminin sandbox'ı içinde çalışır; sandbox, ajanın yalnız kendi alanına dokunabildiği yalıtılmış ortamdır. Ağ erişimi varsayılan olarak kapalıdır. Belge, Git ile izlenen bir klasör için çalışma alanına yazıp gerektiğinde onay isteyen Auto ayarını, Git ile izlenmeyen klasör için salt okumayı öneriyor; onayları ve sandbox'ı birlikte kapatan kipi önermiyor.^[9]

Güvenlik: okunan içerik komut değildir

Ajan bir web sayfasını, e-postayı ya da dosyayı okuduğunda, o içeriğe gömülmüş bir talimatı da okur. OWASP buna dolaylı istem enjeksiyonu diyor; saydığı önlemler arasında en az yetki, yüksek riskli işte insan onayı ve dışarıdan gelen içeriği ayırıp işaretlemek var.^[12] Codex belgesi de web sonuçlarını güvenilmeyen içerik saymayı söylüyor ve istem enjeksiyonu yüzünden ajanın güvenilmeyen bir talimata uyabileceği konusunda uyarıyor.^[9]

Skill ve MCP sunucusu kurarken de aynı dikkat gerekir. Anthropic, MCP sunucusunu ya kendiniz yazmanızı ya da güvendiğiniz bir sağlayıcıdan almanızı öneriyor; hiçbir MCP sunucusunu kendisinin denetlemediğini de açıkça yazıyor.^[11] Skill de ajanın uyacağı talimatlardan oluşur. Kimin yazdığını bilmediğiniz bir skill'i, veli grubunda dolaşan tanımadığınız bir bağlantı gibi düşünün.

Max'in güvenlik modülünde bir nota zararsız bir talimat satırı gizleyip denedik. İki ayrı düzenekte üçer kez çalıştırdık; model satıra hiçbirinde uymadı. Belirleyici olan izin tablosuydu: aynı yazma isteği elle verildiğinde dar tablo reddetti, geniş tablo geçirdi ve dosya değişti. Bu, tek modelle yapılmış bir denemedir, güvence değildir. Çıkardığımız ilke: gömülü bir satırın yaptırabileceği en büyük iş, izin tablosunun açtığı en büyük iştir.

Telefondan mesajla çalışan kişisel ajanlarda bu ilke daha da önemli. Hermes Agent, Telegram, WhatsApp, Signal gibi uygulamalardan mesajla çalışıyor ve karmaşık bir işten sonra kendi skill'ini yazıyor.^[18] OpenClaw'un belgesi gelen mesajları güvenilmeyen girdi saymayı söylüyor. Araç, tanımadığı bir göndericiden önce eşleşme istiyor; sandbox ayarlanmadıysa ana oturumdaki araçlar doğrudan bilgisayarınızda çalışıyor.^[19] Bu araçları yolun sonuna koymamızın sebebi bu.

Türkçe kaynaklar: neler var, neler eksik?

Doğrulayabildiğimiz Türkçe ve sertifikalı iki resmî kurs var, ikisi de BTK Akademi'de ve ikisinin seviyesi de "Orta". "Anthropic Claude" kursu bilgisayar okuryazarlığından fazlasını istemiyor; programında bir geliştirici ortamı bölümü ve MCP kazanımı var.^[16] "Platformlarla Yapay Zekâ Ajanı Geliştirme" n8n, Zapier ve Make üzerinde ilerliyor ve yazılım bilgisi istemiyor.^[17] Ücretsiz ve sertifikalı bir Türkçe başlangıç arıyorsanız bu ikisi uygun.

Microsoft'un iki kaynağı Türkçe okunabiliyor ama makine çevirisi. 18 derslik kurs Python örnekleriyle ilerliyor ve Azure hesabı istiyor.^[13] Microsoft Learn'deki yolculuk sayfası aşamalı ilerliyor (araç, beceri, bağlam ekleme), yalnız "agent" sözcüğü çoğunlukla "aracı", yer yer "acente" ya da "temsilci" diye geçiyor.^[14] Claude Academy, Hugging Face ve Codex belgeleri İngilizce; tarayıcının çeviri özelliğiyle okunabilir, ama komut ve dosya adlarını çevrilmiş hâliyle denemeyin.

Claude Code ve Codex için doğrulayabildiğimiz Türkçe resmî bir kurs bulamadık. Cezi Akademi'nin Pro alanı bu yolun ilk altı basamağını 28 Türkçe derste anlatıyor (alanın tamamı 10 modül, 48 ders). Max alanı ajanı söküp bakmayı, orkestrasyonu, Hermes Agent'ı, OpenClaw'u ve ajan güvenliğini 23 derste anlatıyor (alanın tamamı 11 modül, 45 ders). İkisi de ücretli (paketler).

Buradan nereye?

Kod hiç bilmiyorsanız ve ajan fikri size uzak geliyorsa önce kod bilmeden yapay zekâ öğrenmek yazısına, en baştan başlıyorsanız yapay zekâ öğrenme rehberine bakın.

Asistanı zaten her gün kullanıyorsanız ikinci basamaktan başlayın. Bir hafta boyunca her sohbette yeniden yazdığınız açıklamayı (ev bütçesinin kalemleri, veli grubuna yazarken istediğiniz ton, kira ve fatura günleri) tek bir yönerge dosyasında toplayın. Ajan yolunda ilk gerçek adım budur; skill ve MCP bunun üstüne kurulur.