Yapay zekâ araçları: hangi iş için hangisi? Yazı, görsel, sunum, ses, kod ve araştırma

Araç listeleri yüz satırı kolayca geçiyor ve çoğu, aracın ücretsiz sürümde ne verdiğini söylemiyor. Burada altı iş var, her iş için iki üç araç. Her satırı üreticinin kendi fiyat ya da yardım sayfasından kurduk; sıralama yapmıyoruz, “en iyi” de demiyoruz.

Önce genel asistan, sonra işe özel araç

ChatGPT, Gemini, Claude ve Copilot gibi genel asistanlar bu altı işin çoğuna bir yerden dokunuyor. Claude'un ücretsiz planında web araması, dosya oluşturma ve kod çalıştırma var^[1]; Gemini'nin ücretsiz planında görsel üretme ve düzenleme, Deep Research ve Gemini Live (sesli konuşma) var^[3]. Bu yüzden ilk soru “hangi araç?” değil, “işin sonunda elimde ne olacak?” olmalı.

Çıktı bir metinse (e-posta, dilekçe, özet) genel asistan yeter. Çıktı bir dosyaysa, yani düzenlenebilir bir slayt, dinlenecek bir ses kaydı ya da çalışan bir kod, o iş için yapılmış araç çoğu zaman daha az uğraştırır. Dört asistandan hangisini açacağınızı ChatGPT, Gemini, Claude ve Copilot karşılaştırmasında ayrıca anlattık; burada o soruyu yeniden sormuyoruz.

İş → araç tablosu

Yazı: e-posta, dilekçe, özet

Site yönetimine bir dilekçe, okulun uzun duyurusunun üç satırlık özeti, satıcıya kibar bir iade e-postası: bunlar için ayrı bir araç aramanıza gerek yok. Ücretsiz Copilot giriş yapmadan yazma yardımı veriyor^[6]; Claude'un ücretsiz planı web'de, masaüstünde ve telefonda çalışıyor^[1]. Burada fark aracın değil, istemin (prompt) elinde: kim için, ne için, ne biçimde, ne kadar uzun. Bunu prompt nasıl yazılır yazısında örneklerle anlattık.

Görsel: davetiye, afiş, kapak

Gemini'nin ücretsiz planı görsel üretip düzenliyor^[3]. Yardım sayfasına göre ücretsiz kullanıcı görseli 1K çözünürlükte indiriyor, günlük bir görsel kotası var; görsel düzenlemek için 18 yaşından büyük olmak gerekiyor^[4]. Adobe Firefly, ücretli plan almadan her gün yenilenen görsel, video ve ses üretim hakkı veriyor; sayıyı sayfada vermiyor^[7]. Copilot'ta görsel oluşturma, kişisel Microsoft hesabıyla giriş yapınca açılıyor^[6].

Claude'u bu iş için açmayın: fotoğraf ya da resim üretmiyor. Sohbetin içinde diyagram, grafik ve etkileşimli çizim kuruyor (web ve masaüstünde deneme aşamasında); yüklediğiniz fotoğrafı ise okuyup inceleyebiliyor^[2]. Görsel istemini nasıl tarif edeceğinizi Pro'daki Görsel, video, sunum modülünde adım adım kuruyoruz.

Sunum: veli toplantısı, proje özeti

Gamma bir cümleden sunum kuruyor. Ücretsiz planda kayıtta 400 kredi veriliyor; her yapay zekâ işlemi kredi harcıyor, harcama slayt ve görsel başına ölçülüyor ve krediler yenilenmiyor^[8]. Birkaç sunum denemek için yeter, her hafta sunum hazırlayan biri için yetmeyebilir.

Sunumu PowerPoint'te açıp düzenleyecekseniz iki seçenek var, ikisi de ücretli. Copilot'un PowerPoint içindeki hâli Microsoft 365 Personal, Family ya da Premium aboneliğinin sahibine açık^[6]. Claude for PowerPoint ise slaytları şablonunuzun yazı tipi ve renkleriyle kuruyor, maddeleri düzenlenebilir grafiğe çeviriyor; Pro, Max, Team ve Enterprise planlarında^[9].

Ses: dinlenecek özet, seslendirme

Eski adıyla NotebookLM, bugünkü adıyla Gemini Notebook, yüklediğiniz PDF'ten, web sayfasından, YouTube videosundan ya da ses dosyasından çalışma notu, zihin haritası ve sesli özet çıkarıyor^[10]. Eski adres notebooklm.google artık notebook.google'a yönleniyor^[19]. Sesli özet, varsayılan biçiminde iki yapay zekâ sunucusunun kaynaklarınızı konuştuğu bir kayıt; Türkçe desteklenen diller arasında, ama sunucuların arasına girip soru sorduğunuz kip yalnız İngilizce^[12]. Google'ın kendi uyarısı: kayıtta yanlışlık ya da aksaklık olabilir^[12]. Uzun bir kira sözleşmesini yürürken dinlemek için işe yarar; bir maddeye güvenmeden önce metne dönün.

Kendi yazdığınız metni seslendirmek istiyorsanız ElevenLabs bu iş için yapılmış. Ücretsiz planda ayda 10.000 kredi var ve metni sese çevirmek karakter başına 1 kredi tutuyor^[13], yani ayda kabaca 10.000 karakter. Türkçe, dil listesinde yer alıyor^[14]. Ticari kullanım lisansı ise sayfada ücretli Starter planının satırında yazıyor^[13].

Kod: küçük bir uygulama, bir betik

GitHub Copilot'un ücretsiz planı tek tek geliştiriciler için: ayda 2.000 kod önerisiyle sınırlı, sohbet isteği de 50'yle sınırlı; ajan kipi ve komut satırı da içinde^[15]. Claude Code ücretsiz planda yok, Claude'un bütün ücretli planlarında var^[1]. OpenAI'ın Codex'i bilgisayarınızda çalışan bir kodlama ajanı; README'si ChatGPT Plus, Pro, Business, Edu ya da Enterprise planıyla giriş yapmayı öneriyor, API anahtarıyla da çalışıyor^[16]. Kod bilmiyorsanız buradan başlamayın; önce kod bilmeden yapay zekâ öğrenmek yazısına bakın.

Araştırma: kaynaklı cevap

Perplexity web'de arıyor ve her cevaba özgün kaynaklara giden numaralı alıntılar koyuyor^[17]. Ücretsiz planda modeli Perplexity seçiyor, gelişmiş modellere erişim yok ve günde 3 Pro arama var^[18]. Gemini'nin Deep Research'ü Google Arama'yla çok kaynaklı rapor hazırlıyor; ücretsiz planda var, ama günlük bir sınırı var ve 18 yaş üstünü istiyor^[3][5]. Gemini Notebook ise yalnız sizin verdiğiniz belgelere dayanıyor; ücretsiz planda 100 not defteri ve her defterde 50 kaynak açabiliyorsunuz^[11].

Kaynak gösteren bir araç, cevabın doğru olduğunu göstermez; nereye bakacağınızı gösterir. Bağlantıyı açıp cümleyi sayfada bulun. Asistanların neden emin konuşup yanılabildiğini yapay zekâ neden uyduruyor yazısında anlattık.

Kiracının evcil hayvan beslemesiyle ilgili Türkiye'deki kuralları araştır. Yalnız resmî kurum sayfalarını ve mevzuatı kaynak göster. Her cümlenin yanına hangi kaynaktan geldiğini yaz; kaynağını bulamadığın cümleyi yazma.

Ücretsiz sürüm nerede biter?

Tablodaki “ücretsiz” sözü üç ayrı şey anlatıyor. Kimi araçta hak her gün yenileniyor: Firefly'ın ücretsiz üretimi^[7], Gemini'nin görsel kotası^[4], Perplexity'nin günde 3 Pro araması^[18]. Kimisinde her ay: ElevenLabs'in 10.000 kredisi^[13], GitHub Copilot'un 2.000 kod önerisi^[15]. Gamma'da ise 400 kredi bir kez veriliyor ve yenilenmiyor^[8].

Bunun pratik sonucu şu: günlük kotalı bir aracı her gün biraz kullanabilirsiniz; bir kez verilen krediyi ise asıl iş için saklayın, deneme yaparken harcamayın. Ücretliye ne zaman geçmeye değdiğini ücretsiz ve ücretli farkı yazısında ayrıntılı anlattık.

Araç seçmeden önce üç soru

1. Elimde ne olacak? Metinse genel asistan yeter. Slayt, ses kaydı ya da çalışan kodsa o işin aracına bakın.
2. Hangi hesabım zaten açık? Google hesabınız varsa görsel, sesli özet ve Deep Research aynı yerde^[3]; Microsoft 365 aboneliğiniz varsa PowerPoint'teki Copilot^[6].
3. Neyi yüklüyorum? Sesli özet ya da araştırma için yüklediğiniz belge o şirketin sunucusuna gider. Kimlik numarası, sağlık bilgisi, başkasının kişisel verisi içeren belgeyi yüklemeden önce yapay zekâya ne yazılmaz yazısına bakın.

Araç değişir; iyi tarif etmek, sonucu sınamak ve önce kaba bir bütün isteyip sonra düzeltmek ise her araçta işe yarar. Nereden başlayacağınızı adım adım görmek isterseniz yapay zekâ öğrenmek rehberine bakın.