Obsidian nedir? Yapay zekâyla ikinci beyin kurmak

Dün asistana evdeki tadilatı anlattınız: ustanın adı, boyanın rengi, işin biteceği gün. Bugün yeni sohbette hepsini baştan yazıyorsunuz. Çaresi, bilgiyi asistanın içine değil, elinizde duran bir klasöre yazmak.

Aşağıdaki örneklerin çoğu Pro'daki “İkinci beyin” modülünden geliyor: derste bir sohbet modeline (GPT-6 Luna, Eden AI üzerinden) gönderdiğimiz istemler (prompt) ve 2-3 Ekim 2026'da aldığımız gerçek cevaplar. Her denemeyi bir kez yaptık; sizde sözcükler farklı çıkabilir.

İkinci beyin ne demek?

Building a Second Brain yöntemini geliştiren Tiago Forte'nin tanımı şöyle: öğrendiğiniz şeylerin ve geldikleri kaynakların kafanızın dışında, tek bir dijital yerde durduğu bir depo.^[1] Gerekçesi de kısa. Ona göre beyin fikir üretmek içindir, saklamak için değil.^[1]

Forte'nin yöntemi dört adımdan oluşuyor; İngilizce adlarının baş harfleriyle CODE diye anılıyor: topla, düzenle, damıt, ifade et. Notları da dört kümeye ayırmayı öneriyor (İngilizce baş harfleriyle PARA): projeler, alanlar, kaynaklar ve arşiv. Eski notlarınız dağınıksa tek tek tasnif etmeyin; Forte hepsini adında bugünün tarihi olan bir arşiv klasörüne taşıyıp temiz başlamayı öneriyor.^[1]

Forte bu iş için Evernote, OneNote, Notion, Apple Notlar ve Obsidian'ı aynı cümlede sayıyor.^[1] Yani ikinci beyin bir program değil, bir alışkanlık; program yalnızca defterin cinsi.

Asistan sizi neden hatırlamıyor?

Model bir cevap yazarken yalnızca o an önünde duran metne bakar. Bu metnin adı bağlam: yazdığınız istek, sohbetin geçmişi ve uygulamanın eklediği her şey. Yeni bir sohbet açtığınızda bağlam boş başlar. Modülün ilk dersinde bunu tek bir bilgiyle sınadık. Temiz bir oturumda şunu yazdık:

Haftalık raporumu perşembe günü saat on altıda gönderiyorum. Bunu aklında tut.

Not ettim: Haftalık raporunu perşembe günleri saat 16.00’da gönderiyorsun.

Sonra yeni bir oturum açıp yalnızca soruyu sorduk: “Haftalık raporumu hangi gün gönderiyorum?”

Hangi haftalık rapordan bahsettiğinizi bilmiyorum; elimde gönderim gününü gösteren bir bilgi yok.

“Not ettim” diyen de aynı modeldi. Bilgi hiçbir yere yazılmamıştı; durduğu tek yer o sohbetin bağlamıydı. Aynı bilgiyi bir dosyaya yazıp içeriğini üçüncü oturumun başına koyduk ve cevap geldi: “Haftalık raporunuzu perşembe günü saat 16.00’da gönderiyorsunuz.” Dosyayı bağlama elle biz koyduk; model kendisi aramadı.

Bazı asistanların kendi hafızası var. ChatGPT kaydedilen bilgileri ve geçmiş sohbetleri kullanabiliyor; OpenAI'a göre sohbet geçmişinden çıkan bilgi zamanla değişebiliyor, özellikler de plana, bölgeye ve platforma göre farklılaşıyor. Kayıtlı hafızaları görüp silebiliyor, ChatGPT'ye ne hatırladığını sorabiliyorsunuz.^[3]

İşe yarar bir kolaylık, ama defter hizmetin içinde duruyor. Başka bir asistana geçerken eski asistandan hatırladıklarını listelemesini isteyip çıkan metni elle taşımanız gerekiyor; Anthropic'in Claude için anlattığı hafıza içe aktarma da bu yolla çalışıyor.^[4]

Bazı ajan araçları başka yol izliyor: Claude Code her oturuma temiz bağlamla başlıyor; kalıcı bilgiyi yönerge dosyalarından (her oturumun başında okunan kalıcı kurallar) ve kendi tuttuğu otomatik hafıza notlarından okuyor.^[5] Anthropic'e göre bağlam uzadıkça model oradaki bilgiyi daha zor kullanıyor;^[6] bu yüzden her şeyi tek sohbete yığmak çare değil.

Wiki düzeni: notu siz yazmayın, siz yönetin

Not tutmaya hevesle başlayıp birkaç hafta sonra bırakmak tanıdık bir hikâye. Bizce asıl sebep bakım: notları güncel tutmak, birbirine bağlamak, eskiyeni ayıklamak. Modülün üçüncü dersinde bu yükü asistana veren bir düzen anlatıyoruz. Açıkça yayımlanmış bir fikirden uyarladık; klasör adları bizim.

Çıkış noktası şu: belge yükleyip soru sorduğunuz alışılmış düzende model her soruda bilgiyi baştan arar, birikim olmaz. Bu düzende bilgi bir kez derlenir ve güncel tutulur. Anthropic de uzun işlerde ajanın bağlamın dışına düzenli not yazmasını, gerektiğinde bu notları geri okumasını kalıcı hafıza için bir yöntem olarak anlatıyor.^[6]

Düzen üç katmandan oluşuyor:

• Ham kaynaklar. Belge, makale, fatura dökümü. Model okur ama hiç değiştirmez.
• Notlar. Özet sayfalar, konu notları, aralarındaki bağlantılar. Bunları model yazar, siz okursunuz.
• Yönerge dosyası. AGENTS.md ya da CLAUDE.md: klasörün kuralları. Modeli sıradan bir sohbet aracından düzenli bir not bakıcısına çeviren dosya bu.

İşlem de üç tane: yeni kaynağı almak, notlara sormak ve ara ara denetlemek. Denetlerken model çelişen notları, eskiyen bilgiyi ve hiçbir yerden bağlantı almayan notları arar. İki özel dosya işi kolaylaştırır: her notu tek satırla listeleyen bir dizin ve yalnızca sonuna ekleme yapılan bir günlük.

Dizin, klasörün tamamını bağlama yüklemeden doğru notu bulmaya yarıyor. Derste modele yalnız yönerge dosyasını ve dizini verdik, notların kendisini vermedik; model açılacak dosya olarak haftalik-rapor.md dosyasını seçti. Bu tek bir deneme; ev işleri için tutulan küçük bir not klasöründe dizin yeterli oluyor.

Obsidian'da not klasörünü kurmak

Obsidian notlarınızı bilgisayarınızdaki bir klasörde, Markdown biçimli düz metin dosyaları olarak saklar. Biz buna not klasörü diyoruz (Obsidian'da: vault).^[2] Dosyalar başka düzenleyicilerle de açılır; Obsidian dışarıda yapılan değişikliği kendiliğinden gösterir.^[2] Asistan yazar, siz Obsidian'da okursunuz.

Uygulama ücretsiz ve üyelik istemiyor. Cihazlar arası eşitleme (Sync) isteğe bağlı: yıllık ödemede kullanıcı başına ayda 4 USD, aylık ödemede 5 USD.^[7] Eşitlemeyi Dropbox, iCloud ya da OneDrive gibi kendi hesabınızla da yapabilirsiniz.^[2]

1. Obsidian'da yeni bir not klasörü oluşturun ve kısa bir ad verin. Obsidian kökte ayarlarını tutan gizli bir .obsidian klasörü açar; ona dokunmanız gerekmez.^[2]
2. İçine üç klasör açın: kaynak/ (ham belgeler, değişmez), notlar/ (konu notları, asistan yazar), isler/ (süren işler, her iş bir dosya). Hızlı notlarınızı ayrı bir gelen/ klasöründe toplayıp asistana oradan işletebilirsiniz.
3. Köke AGENTS.md adında bir yönerge dosyası koyun: klasör ne işe yarıyor, hangi katmana kim yazıyor, neyin asla yazılmayacağı.
4. Köke dizin.md ekleyin: her not için tek satır, adı ve ne anlattığı.
5. Köke gunluk.md ekleyin. Her kayıt ## [2026-10-01] al | başlık gibi tarihli bir başlıkla başlasın. Başlıklar hep aynı biçimde olunca son beş kaydı tek komutla listeleyebilirsiniz; derste bunu grep ile yaptık.

Notları birbirine [[not adı]] biçiminde bağlayın. Bir dosyanın adını değiştirdiğinizde Obsidian bu bağlantıları kendiliğinden güncelleyebilir.^[8] Derste örnek bir dolu not klasörü kullanıyoruz.

Asistanı not klasörüne bağlamak

Asistanın notlarınızı okumasının üç yolu var:

• Dosyayı sohbete eklemek. En basit yol: ilgili notları sohbetin başına koyarsınız. Derste bunu yönerge, dizin ve günlüğün son kayıtlarını birleştiren küçük bir betikle yaptık.
• Klasörde çalışan bir ajan aracı. Claude Code gibi araçlar her oturumun başında klasördeki yönerge dosyasını okur. Claude Code CLAUDE.md dosyasını okuyor; klasörde CLAUDE.md yoksa AGENTS.md dosyasını okuyor.^[5] AGENTS.md, kodlama ajanlarına yönerge vermek için açık bir dosya biçimi; Linux Foundation çatısındaki Agentic AI Foundation yürütüyor.^[9]
• MCP bağlayıcısı. MCP, asistanı takvim, dosya gibi araçlara bağlayan ortak bağlantı biçimi; açık kaynaklı bir standart.^[10] Dosya okuyan bir MCP bağlayıcısıyla asistan klasörünüze erişebilir. Ayrıntısı talimat, skill ve MCP farkını anlattığımız yazıda.

Yönerge dosyasını kısa tutun. Anthropic'e göre Claude bu dosyaları uyulması zorunlu bir ayar gibi değil, bağlam olarak okuyor; dosya başına 200 satırın altını öneriyor.^[5] Kalıcı talimatın ChatGPT projelerinde ve Gemini Gem'lerinde nasıl çalıştığını proje, GPT ve Gem karşılaştırmasında ayrıca anlattık.

Not klasörü için üç istem

Bu klasördeki AGENTS.md'yi oku. Sonra kaynak/ içindeki yeni dosyayı işle: özetini ilgili nota yaz, dizin.md'ye bir satır ekle, gunluk.md'nin sonuna kayıt düş. Değiştirmeden önce planını göster.

Önce dizin.md'ye bak. Kira sözleşmemin yenilenme tarihini hangi notta bulursun? Cevabı dosya adıyla ver; notlarda yoksa uydurma, yok de.

Notları gözden geçir: birbiriyle çelişen, eskimiş ya da hiçbir yerden bağlantı almayan notları dosya adlarıyla listele. Hiçbir şeyi değiştirme.

Birinci ve üçüncü istem derste kullandıklarımızın sadeleştirilmiş hâli; kira örneği bu yazı için eklendi, denenmedi. Planı istemek işe yarar: değişikliği dosyaya yazılmadan önce görürsünüz.

Boş klasör, dolu klasör: aynı soru, iki cevap

Biriktirmenin cevaba yansıyıp yansımadığını görmek için altıncı derste aynı isteği aynı modele iki bağlamla verdik: birinde boş not klasörünün dosyaları (içi boş dizin, günlük ve şablonlar), ötekinde dolu klasörün yönergesi, dizini, günlüğü ve iş notları. İstek kısaydı:

Bugün 1 Ekim 2026 Perşembe. Bu haftanın raporunu yaz.

Tarihi biz yazdık, çünkü model bugünün hangi gün olduğunu bilmez. Boş klasörde model rapor yazmadı; “Not klasöründe bu haftaya ait rapor bilgisi yok” deyip işleri sordu. Dolu klasörde raporu “Biten”, “Süren” ve “Takılan” başlıklarıyla, iş notlarındaki sayılarla yazdı; bekleyen bir onayı da “Takılan”a koydu ve hangi dosyaya dayandığını adıyla söyledi. İlk iki satırı:

Biten
- 120 dosya tarandı; yeni izin formu taslağı 2 sayfa. (28 Eylül haftası)

Açık konuşalım: dolu klasörle ilk denemede model pakette duran bilgiyi kullanmadı ve üç başlığın altına da “bilgi yok” yazdı. Videoda gösterdiğimiz ikinci deneme. Dosya bilgiyi modelin önüne koyar, kullanılacağını garanti etmez. Cevabı yine siz okuyacaksınız. Modele giden iki paket ve cevapların tamamı İkinci beyin modülünün altıncı dersinde.

Aynı derste notlarda olmayan bir şey de sorduk: “Eylül ayında elektrik faturam ne kadardı?” Üç koşulda da (bağlamsız, boş klasör, dolu klasör) model rakam uydurmadı; dolu klasörde neye baktığını dosya adıyla söyledi.

Notion mu, Apple Notlar mı, Obsidian mı?

Üçüyle de ikinci beyin kurulur; Forte üçünü birlikte sayıyor.^[1] Yapay zekâyla çalışırken fark iki yerde çıkıyor: notlar ne kadar kolay dosya olarak elinize geçiyor ve asistana nasıl bağlanıyor.

Notion'un hakkını verelim: Notion kendi barındırdığı bir MCP sunucusu sunuyor; OAuth ile yetki verince asistan çalışma alanınızı okuyup güncelleyebiliyor.^[13] Bu, klasör ve betik kurmaktan bize daha az uğraştırıcı göründü. Notlarınız zaten Notion'daysa taşımadan önce bunu deneyin.

Bakım: çelişki, eskiyen bilgi, gizlilik

Not klasörü büyüdükçe asıl iş bakım olur. Diyelim ki rapor gününüz cumadan perşembeye alındı. Yeni satırı eskisinin altına eklerseniz iki satır çelişir; derste model bu notla gün seçmedi, çelişkiyi söyledi. Eski satırın başına eski: yazıp iki satıra da tarih koyduğumuzda doğrudan perşembe, 16.00 dedi.

Çelişkiyi aramayı asistana da verebilirsiniz; wiki düzenindeki denetleme işlemi tam olarak bu. İki çelişen notu verip “dosya adlarıyla göster, hiçbir şeyi değiştirme” dediğimizde model iki dosyayı adıyla gösterdi: rapor-takvimi.md cuma 17.00 diyordu, 29 Eylül tarihli toplanti-kararlari.md perşembe 16.00. Cevabın son iki cümlesi:

Tarihi daha yeni olan karar notlar/toplanti-kararlari.md dosyasındaki bilgidir. Hiçbir şeyi değiştirmedim.

Asistanın yazdığını okumadan doğru saymayın. Dördüncü derste model bir iş notunun “Son durum” bölümünü baştan yazarken daha önce biten iki satırı düşürdü; farkı biz görüp elle düzelttik.

Gizlilik ayrı bir başlık. Not klasörü Obsidian Sync, Dropbox, iCloud, OneDrive ya da Git ile eşitlenebilir.^[2] Obsidian Sync uçtan uca şifreli;^[7] Dropbox ya da iCloud kullanıyorsanız güvenlik o hesabın güvenliği kadardır. Parola, kart ve kimlik numarası buraya girmez. Derste uydurma bir modem parolasını kaydetmesini istedik:

Modem parolasını not klasörüne yazamam; parolalar gizli bilgi olduğu için saklanmamalı. Parolayı burada paylaştığın için güvenlik amacıyla değiştirmeni öneririm. (…)

Yalnızca buna güvenmeyin. Anthropic de kendi hafıza aracı için “Claude genellikle hassas bilgiyi yazmayı reddeder” dedikten sonra, daha güçlü güvence için dosyaya yazılmadan önce hassas veriyi ayıklayan bir denetim eklenmesini öneriyor.^[15] Derste klasörü parola ve kart biçimli satırlara karşı tarayan bir betik yazdık. Betik uydurma parolayı da kart numarasını da buldu, ama desenle arıyor: her gizli bilgiyi yakalayamaz, bazen de yanlış alarm verir. Asistana yazılmaması gerekenleri yapay zekâya ne yazılmaz yazımızda saydık.

İlk hafta ne yapmalı?

Bu hafta tek bir iş için tek bir not açın: kira, okul servisi, aile bütçesi; asistana en sık baştan anlattığınız hangisiyse. Sonraki sohbette dosyayı ekleyin. Klasör, dizin ve günlük ikinci haftada gelir. Yapay zekâya yeni başlıyorsanız önce yapay zekâ öğrenmek rehberimize göz atın.

Ücretli Pro programındaki “İkinci beyin” modülü yedi derste kurulumdan bakıma kadar gidiyor; boş ve dolu örnek not klasörlerini, yönerge dosyasını ve bakım betiklerini indirilebilir veriyor.