Birlikte · Birlikte masal

Birlikte

Birlikte masal

Kahramanı çocuk seçer, masalı birlikte kurarsınız.

Süre: 3:32Öğrettiği beceri: Fikri çocuktan almak, masalı sırayla kurmak

Video bitince sıradaki dersi siz açarsınız; kendiliğinden geçmez.

Bu derste ne var

Yatma vaktinde masal çocukla sırayla kuruluyor: kahramanı, yeri ve derdi çocuk seçiyor; denemede bu, anneannenin kilerindeki karanlıktan korkan bir kirpi oluyor. Araç her turda iki cümle yazıp duruyor, devamını çocuk söylüyor. Son cümle araca yazdırıldığında çocuğun fikri masaldan çıktığı için sonu çocuk söylüyor, masalı ebeveyn kendi sesiyle okuyor.

Dersin metni

Videoda anlatılanın yazılı hâli.

Yatma vakti geldi. Çocuğunuz bir masal daha istiyor, sizin aklınıza yeni masal gelmiyor. Bu akşam masalı birlikte kuracaksınız. On dakika yeter. Telefon sizin elinizde durur. Çocuğunuz söyler, siz yazarsınız. Bu videoyu yan yana izleyin. Durduğumuz yerde siz de durun ve ona sorun.

Önce çocuğunuza üç soru sorun. Kahraman kim olsun? Neresi olsun? Kahramanın derdi ne olsun? Bizim denememizde cevaplar şunlardı: karanlıktan korkan bir kirpi, anneannenin kileri. Araca çocuğunuzun adını ve okulunu yazmayın. Kahraman yeter.

Araca şunu yazdık: masalı başlat, yalnızca iki cümle yaz ve dur. İki cümle geldi. Minik Kirpi kilerde kavanozların arasına saklanıyor. Karanlıkta küçük bir ışık parlıyor ve ona bir sürpriz göstereceğini fısıldıyor. Masal burada duruyor. Siz de durun ve çocuğunuza sorun: sence o ışık ne?

Şimdi sıra çocuğunuzda. Acele etmeyin, düşünmesini bekleyin. Uzun bir cevap beklemeyin. Tek cümle de yeter. Söylediğini değiştirmeden yazın. Tuhaf gelse de onun fikridir. Bizim denememizde devam şöyleydi: ışık bir ateş böceğiymiş, kirpiyi gizli bir pencereye götürmüş.

Çocuğun cümlesini yazdık ve ekledik: iki cümle daha yaz, masalı bitirme. Araç onun fikrini aldı. Pencere aralandı, içeri ay ışığı girdi. Kavanozların gölgeleri duvarda kocaman şekillere dönüştü. Masalı da bitirmedi. Araç her turda yalnız iki cümle yazıyor. Masalın geri kalanı sizin. Yine durun ve sorun: sence o gölgeler neye benziyor?

Bizim denememizde son şöyleydi: gölgelerin biri dev bir kirpiymiş, kirpi ona el sallamış. Sonra araçtan bir son cümlesi istedik. Yazdığı cümlede dev kirpi yok, el sallamak yok. Yerine bir öğüt geldi: karanlık o kadar korkutucu değilmiş. Cümle düzgün. Ama çocuğunuzun fikri masaldan çıktı. Bu yüzden son cümleyi araca yazdırmayın. Son söz çocuğunuzun olsun.

Oyunun dört adımı var. Kahramanı, yeri ve derdi çocuğunuz seçer. Araç iki cümleyle başlatır ve durur. Sonra sırayla sürer: bir çocuğunuz, bir araç. Masalı çocuğunuz bitirir. Siz de baştan sona kendi sesinizle okursunuz. Masalı telefon okumaz. Çocuğunuz sizin sesinizi dinleyerek uyur.

Bu oyunun telefonsuz hâli de var: bir cümle siz söyleyin, bir cümle o söylesin. Üçüncü akşam telefonu başka odada bırakın.

Bir dürüstlük notu: bu masalı yalnız bir kez denedik. Araç sizde iki cümlede durmayabilir, masalı kendisi bitirebilir. O zaman yeniden yazın: iki cümle demiştik, sonunu biz söyleyeceğiz. Aracın yazdığını çocuğunuza okumadan önce bir kez siz okuyun. Masalı makine yazmadı. Siz kurdunuz, o yazıya döktü.

Şimdi sıra sizde: masalı kurarken sıradaki adımı seçin. Altı soru var. Her seçiminizin nedenini hemen göreceksiniz.

Kahramanı o seçer, sonunu o söyler. İyi geceler.

Dayanak ve sınır

Dayanak
Kendi denememiz (2 Ekim 2026, üç turlu bir masal) ve çocuğun fikri kendi kurmasının önemini anlatan bir söyleşi.
Sınır
Söyleşideki görüş bir babanın gözlemidir, ölçüm değildir. Denemede çocuğun cümlelerini biz yazdık; masal yalnız bir kez denendi.

Kaynakça

Bu derste kimden ne aldık

  1. Cezi AkademiKendi denememiz

    Üç turlu masal: iki cümlelik başlangıç, çocuğun devamından sonra iki cümle, son cümlesi (GPT-6 Luna), tek deneme, 2 Ekim 2026

    Bu dersten ne aldık: Ekrandaki üç cevap bu denemeden; sistem istemi yok. Çok turlu sohbet, önceki turlar isteğin başına eklenerek sürdürüldü. Model iki turda da iki cümlede durdu ve masalı bitirmedi. Eksik kaldığı yer: “masala bir son cümlesi yaz” dediğimizde çocuğun sonundaki dev kirpi gölgesi ve el sallama cümlede yoktu; yerine “karanlığın da o kadar korkutucu olmadığını bilerek huzurla uyumuş” diyen bir kapanış geldi. Aynı isteğe GLM 5.3 Flash “gökten üç elma düşmüş” kalıbıyla bir son yazdı; ekranda göstermedik. “Sonu, onun cümlelerini değiştirmeden yaz” dediğimizde model üç cümleyi aynen yazdı. Dürüstlük: denemede bir çocuk yoktu; “çocuğum söyledi” diye yazılan devam ve son cümlelerini biz yazdık. Kahraman, yer ve masal bu ders için kuruldu; ‘Birlikte oynayalım’ dersindeki leylek masalından ayrıdır.

  2. OECD ve Avrupa KomisyonuÇerçeve

    AILit çerçevesi (2026), “üret” alanı (yeni sekmede açılır)

    Bu dersten ne aldık: Yaratıcı işte aracın başlangıç kıvılcımı olması, bitmiş ürünü vermemesi ilkesi (not: docs/arastirma/aile/pedagoji.md, ilke 24). Çerçeve okullar için yazıldı; evde anneyle sınanmadı.

  3. UNICEF InnocentiKurum rehberi

    Guidance on AI and children (yeni sekmede açılır)

    Bu dersten ne aldık: Yapay zekâ araçlarının çocuğun gelişimini ve katılımını desteklemesi gerektiğini söyleyen çocuk odaklı ilkeler; masalda kahramanı ve sonu çocuğun kurması kuralını bu ilkeyle gerekçelendirdik. Erişim: 2 Ekim 2026.

  4. Cezi AkademiAraştırma notu (kendi notumuz)

    Pedagojik dayanak araştırması

    Bu dersten ne aldık: Yukarıdaki kaynakları bu notlardaki özetlerden okuduk. Sırayla masal kurma oyununun etkisini ölçen bir çalışma okumadık; oyun bizim uyarlamamızdır.

Yayın tarihi: