Bilmece saati

Akşam yemeği bitti, sofra toplandı. On dakikanız var. Bu akşam bilmece saati. Önce araç sorar, siz bilirsiniz. Sonra siz sorarsınız, araç bilmeye çalışır. Telefon sizin elinizde durur. Cevabı her seferinde önce çocuğunuz söyler.

Araca şunu yazdık: bize üç kolay bilmece sor, cevapları yazma. Üç bilmece geldi. Birincisi: gece gökyüzünde parlarım, gündüz görünmem. Burada durun. Çocuğunuz düşünsün, siz ipucu vermeyin. Bizim tahminlerimiz ay, masa ve gökkuşağıydı. Bunları yazdık. Üçü de doğru, dedi. Birinci bilmeceye yıldız diyen de haklı olurdu. Çocuğunuza sorun: bir bilmecenin iki cevabı olabilir mi?

Şimdi oyunu tersine çeviriyoruz. Çocuğunuz, cevabını bildiği bir bilmeceyi araca soracak.

Bilmece şu: elsiz ayaksız kapı açar. Bilinen cevabı rüzgâr. Sizce araç ne cevap verir? Çocuğunuzla birlikte tahmin edin. Anahtar dedi.

Anahtar da kapı açar. Ama bu bilmecenin bilinen cevabı o değil. Çocuğunuz bunu hemen söyler: olmadı! Şimdi ona sorun: hangi ipucunu verirsek bilir? Biz şunu yazdık: gözle görülmez, saçını uçurur. Bu kez bildi: rüzgâr. Çocuğunuz bir yanlışı yakaladı ve onu ipucuyla düzeltti.

Neden yanıldı? Bu araç bilmeceyi bizim gibi bilmez. Sözcüklere bakar ve en olası cevabı tahmin eder. Kapı ve açmak sözcükleri onu anahtara götürmüş olabilir. Bu yüzden yanılması şaşırtıcı değil. Önemli olan, yanlışı kimin yakaladığı. Çocuğunuza söyleyeceğiniz cümle şu: o tahmin ediyor, sen biliyorsun.

Aynı araca sekiz bilinen bilmece sorduk. Üçünü bilinen cevabıyla bildi. Kuyruğu var at değil, kanadı var kuş değil bilmecesine uçak dedi. Bilinen cevap balık. Bir ipucu da verdik: suda yaşar. Bu kez vatoz dedi. Vatoz da bir balıktır. Yaklaştı; ama bilmecenin cevabı düz: balık. Sarıdır sarkar, düşerim diye korkar bilmecesine muz dedi. Bilinen cevap ayva. Dal üstünde kilitli sandık bilmecesini ise bildi: ceviz. Başka bir gün, başka bir araçta sonuç değişebilir. Sınamak bu yüzden çocuğunuzun işi.

Üçüncü turda telefon kenara gider. Çocuğunuz evden bir eşya seçsin ve ona bir bilmece uydursun. Kalıp basit: rengini, biçimini ve ne işe yaradığını söyler, adını söylemez. Siz bilmeye çalışın.

Bu oyunda puan tutmayın. Kardeşler varsa kim daha çok bildi diye saymayın. Aracı da çocuğunuzla yarıştırmayın. Baktığınız yer, ipucunun yetip yetmediğidir. Araca çocuğunuzun adını ve okulunu yazmayın. Bilmece yeter.

Şimdi sıra sizde: aracın verdiği cevaplarda hatayı bulun. Beş soru var. Her seçiminizin nedenini hemen göreceksiniz.

Yanlışı çocuğunuz yakalar, ipucunu o verir. O tahmin eder, siz bilirsiniz.