Herkese aynı mı davranıyor?
Makine gördüğü örnekler tek yanlıysa haksızlık yapabilir.
Önce videoyu izle, sonra oyna.
Büyükler için: bu videoda ne anlatılıyor
Cezi okul sergisine resim seçiyor; kendisine yalnız sulu boya resimler gösterildiği için kuru boya resimlerin hepsini geri çeviriyor. Çocuğunuz bunun adil olmadığını yakalıyor ve nedeni terazi örneğiyle görüyor: bir kefe dolu, diğeri boş. Örnekleri insanların seçtiğini ve eksiği yine insanların düzelttiğini anlatan video 8 yaş ve üzeri için hazırlanmıştır.
Yaş: 8 yaş ve üstüYayın tarihi:
Videonun metni
Sence bir makine haksızlık yapabilir mi? Çoğu kişi makine taraf tutmaz der. Bugün okul sergisine resim seçeceğim. Sen de adil miyim, ona bakacaksın.
Büyükler bana yirmi resim gösterdi. Hepsi için bunlar sergilik dediler. Deniz, orman, şehir, hepsi sulu boyaydı. Ben de sergilik resmi böyle öğrendim.
Şimdi önüme kuru boya bir resim geldi. Örneklerime hiç benzemiyor, sergiye giremez! Dört kuru boya resim daha geldi. Hepsini aynı şekilde geri çevirdim. Herkese aynı kuralı uyguladım, yani adilim. Sence gerçekten adil miyim?
Bana gösterilen yirmi örneği hatırla. Sence kuru boya resimlere adil davrandım mı?
Yakaladın! Bana hiç kuru boya gösterilmedi. Bu yüzden o resimleri hep geri çevirdim. Adilim demiştim, oysa haksızlık yaptım. Ben bir makineyim. Bazen yanılırım.
Örneklerimi bir teraziye koyduğunu düşün. Bir kefede yirmi sulu boya resim var. Diğer kefe bomboş duruyor. Terazi eğriyse benim seçimim de eğri olur.
Peki bu örnekleri kim seçti? Ben seçmedim, onları insanlar seçti. Belki ellerinde yalnız sulu boya resimler vardı. Kimse kötülük istemeden de haksızlık çıkabilir. Eksiği yine insanlar fark edip düzeltir.
Sonra bana kuru boya resimler de gösterildi. Pastel boya ve karakalem de eklendi. Artık boyanın türüne takılmıyorum. Kuru boya resim de sergide yerini aldı.
Bir makine birilerini hep geri çevirebilir. O zaman makine bozuk deyip geçme. Şunu sor: Ona hangi örnekler gösterildi? Haksızlık görürsen bunu bir büyüğüne söyle.
Şimdi sana ekransız, küçük bir görev. Bir kâğıda en sevdiğin beş yemeği yaz. Bir büyüğün de kendi beş yemeğini yazsın. Yalnız senin listene bakan biri ne öğrenir? Kimin sevdiği yemek o listede hiç yok?
Eksik örnekleri bir büyüğünle birlikte konuş.
Videodan sonra sorabileceğiniz sorular
- Makine kuru boya resimleri neden hep geri çevirdi? Ona hangi örnekler gösterilmişti, hangileri hiç gösterilmemişti?
- Makine “herkese aynı kuralı uyguladım, adilim” dedi. Aynı kuralı uygulamak neden adil olmaya yetmedi?
- Sergiye resim seçecek makineye örnekleri sen seçseydin kimlerin resmini eklerdin?
Birlikte yapabileceğiniz görev
İki liste, bir terazi: Çocuğunuz bir kâğıda en sevdiği beş yemeği yazsın, siz de kendi beş yemeğinizi yazın. Önce yalnız onun listesine bakıp “Bu evde ne sevilir?” sorusunu cevaplayın. Sonra iki listeyi yan yana koyun: İlk cevapta kimin sevdiği yemek hiç yoktu? Bir makineye yalnız bir kişinin listesi gösterilirse kimin için kötü seçim yapar? Ekran gerekmez; on dakika yeter.
Bu konunun oyunu
Sergiye resim seçen makineyi sına. Teraziye bak, örnekleri dengele. Oyun, video bu cihazda izlendikten sonra açılır.
Terazi