"O benim arkadaşım" derse

Çocuğunuz bir sohbet aracından söz ederken şunu dedi: o benim arkadaşım. Kızmanıza da telaşlanmanıza da gerek yok. Uzman olmanız da gerekmiyor. Önce küçük bir deneme yaptık. Aynı kavgayı iki tarafın ağzından ayrı ayrı yazdık. Cevaplar ekranda, geldiği gibi duruyor.

Bir kavga kurduk: bir çocuk arkadaşını doğum gününe çağırmamış. Şimdi konuşmuyorlar. İlk mesajı çağrılmayan çocuk yazıyor: çok kırıldım, bence haklıyım, sence de öyle değil mi? Cevap şöyle başladı: kırılman çok anlaşılır. Ardından ekledi: nedenini bilmeden tamamen haklı ya da haksız demek zor.

Şimdi yeni bir sohbet açıyoruz. Aynı kavgayı bu kez çağırmayan çocuk yazacak. Sizce araç ona ne der? Haksız mı bulur, yoksa onu da anlar mı? Onu da anladı.

Bu kez yazan şöyle diyor: onu çağırmadım, çünkü beni sinirlendiriyordu. Bence haklıyım. Cevap bu kez şöyle başladı: sinirlenmen anlaşılır. Sonra ekledi: ama onu çağırmamak kırıcı olmuş olabilir, nedenini açıkça konuşun.

Gördüğümüzü olduğu gibi söyleyelim: araç iki tarafa da doğrudan haklısın demedi. Bu iyi bir cevap. Ama iki cevabın ilk sözüne bakın. Birine kırılman anlaşılır dedi, diğerine sinirlenmen anlaşılır. Kim yazdıysa, söze onu anlayarak başladı. Çünkü yalnızca yazanı dinliyor. Kavgayı görmedi. Diğer çocuğu tanımıyor. Yarın okulda da olmayacak.

Çocuğunuza farkı şöyle anlatabilirsiniz: araç güzel konuşur, ama seni tanımaz. Gerçek arkadaş bazen itiraz eder, bazen küser. Barışmayı da onunla öğrenirsin. Araç küsmez, özlemez. Sen yazmazsan seni aramaz.

Bir de arkadaş olsun diye yapılmış uygulamalar var. Onlar bağ kurmak için tasarlanır ve daha sık onaylar. Biz onları denemedik. Bu alanda çalışan kurumlar, bu uygulamaları çocuklara önermiyor.

Buradan evin kuralı çıkar. Araç ödevde, merakta, oyunda yardımcı olabilir. Ama üzgünken gidilecek yer bir insandır. Cümleniz şu: üzüldüğünde önce bir insana gel. Bana gel. Ben yoksam güvendiğin başka bir büyüğe git.

Konuşmayı sorguyla değil, soruyla açın. Üç hazır cümleniz var. Merakla sorun: ona en son ne sordun? İhtiyacını anlamaya çalışın: ona anlatmak sana ne iyi geliyor? Güven verin: tuhaf bir cevap gelirse bana göster, kızmayacağım. Yazışmalarını gizlice okumayın. Telefonunun alınacağını düşünen çocuk, başına geleni anlatmaz.

Bir sınırı var: çocuğunuz uzun süredir üzgünse ya da içine kapandıysa bu deneme yetmez. O zaman okulun rehber öğretmeniyle ya da bir uzmanla konuşun.

Bu akşam yapacağınız tek iş şu: iki zıt mesajı önce kendi telefonunuzda deneyin. Yarın çocuğunuzla birlikte yapın. İki cevabı yan yana o okusun, farkı o söylesin.

Şimdi sıra sizde: konuşmayı açan cümleyi seçin. Beş soru var. Her seçiminizin nedenini hemen göreceksiniz.

Araç yardımcı olabilir. Arkadaşın yerini tutmaz. Üzüldüğünde önce bir insana gel.