Çocuğum için · Fotoğrafımız kimde? Sahte görüntü ve izin

Çocuğum için

Fotoğrafımız kimde? Sahte görüntü ve izin

Sahte görüntü ve izin.

Süre: 3:15Öğrettiği beceri: Fotoğraf paylaşmadan önce çocuktan izin istemek ve kaynağa bakmak

Video bitince sıradaki dersi siz açarsınız; kendiliğinden geçmez.

Bu derste ne var

Ders iki soruyla başlıyor: bu fotoğrafı kim görebilir ve fotoğraftaki kişi izin verdi mi? Göndermeden önce yüzün, okul formasının ya da sokak tabelasının ve karedeki başka çocukların kontrol edilmesi öneriliyor. Çocuğun görüntüsü izinsiz değiştirilip paylaşılırsa izlenecek üç adım sıralanıyor: çocuğa sahip çıkmak, kanıtı kaydetmek, platforma ve okula bildirmek.

Dersin metni

Videoda anlatılanın yazılı hâli.

Telefonunuzda çocuğunuzun yüzlerce fotoğrafı var. Bir kısmını aile grubuna, bir kısmını sosyal ağa gönderdiniz. Peki o fotoğrafları şu an kimler görebiliyor? Bu derste korkutucu haber yok. İki soru, bir ev kuralı ve sakin üç adım var. Hiçbiri için teknik bilgi ya da uzmanlık gerekmiyor.

Bugün bir fotoğrafı değiştirmek ve bir yüzü başka bir görüntüye taşımak kolaylaştı. Bu yüzden iki eski soru daha önemli oldu. Birincisi: bu fotoğrafı kim görebilir? İkincisi: fotoğraftaki kişi buna izin verdi mi? İzin, çocuğunuzun fotoğrafı için de geçerlidir. Küçük de olsa ona sorabilirsiniz.

İlk hazır cümleniz şu: bu fotoğrafını teyzenlere göndermek istiyorum, olur mu? Hayır derse göndermeyin. İznin ne olduğunu böylece sizden görerek öğrenir. Kendisine sorulan çocuk, arkadaşının fotoğrafı için de sormayı öğrenir.

Göndermeden önce fotoğrafa üç yerden bakın. Bir: yüzü açıkça görünüyor mu? İki: okul forması ya da sokak tabelası var mı? Bunlar nerede olduğunuzu söyler. Üç: karede başka bir çocuk var mı? Varsa onun ailesinin de izni gerekir.

Şimdi sahte görüntüye gelelim. Çocuğunuza söyleyeceğiniz kural kısadır. Benim fotoğrafım bana sorulmadan paylaşılmaz. Arkadaşımınki de. Büyük çocuğa bir cümle daha ekleyin: başkasının görüntüsünü izinsiz üretmek ve paylaşmak zarardır. Şaka diye yapılsa bile zarardır. Çünkü görüntüdeki kişi buna izin vermedi.

Çocuğunuz size bir görüntü gösterip gerçek mi diye sorabilir. Üretilmiş bir görüntüyü gözle ayırmak artık çok zor. Bu yüzden görüntüye değil, kaynağa bakın. Cümleniz şu: ben de emin değilim. İlk kim paylaşmış, birlikte bakar mıyız?

Bir gün çocuğunuzun görüntüsü izinsiz değiştirilip paylaşılırsa, sakin üç adım var. Bir: çocuğunuza sahip çıkın. Bunu bana gösterdiğin iyi oldu, senin suçun değil, deyin. İki: ekran görüntüsünü ve bağlantıyı kaydedin. Görüntüyü kimseye iletmeyin. Üç: paylaşıldığı platforma ve okula bildirin. Gerekirse yetkili makamlara başvurun. Sen ne yaptın da böyle oldu, diye sormayın. Suçlanan çocuk bir dahaki sefere anlatmaz.

Bir dürüstlük notu: bu üç adım ilk yardımdır, her durumu çözmez. Hukuki yolu ve başvurulacak yeri bir uzmana sormanız gerekir. Bunu yapan bazen bir yabancı değil, sınıftan biridir. Kuralı evde herkesle konuşmanın nedeni budur.

Bu akşam yapacağınız tek iş şu: bir fotoğrafını göndermeden önce ona sorun. Bu fotoğrafını göndermek istiyorum, olur mu?

Şimdi sıra sizde: beş durumda paylaşmaya izin verilir mi, siz karar verin. Her seçiminizin nedenini hemen göreceksiniz.

Fotoğraf kiminse izin de onundur. Önce sorun, sonra paylaşın.

Kaynakça

Bu derste kimden ne aldık

  1. Cezi AkademiKendi denememiz

    Bu derste araç denemesi yok (2 Ekim 2026)

    Bu dersten ne aldık: Çocuk fotoğrafı bir araca yüklenmediği ve kimsenin görüntüsü üretilmediği için bu derste gerçek kayıt almadık; ekranda model çıktısı ya da temsili sohbet yoktur. Dersteki cümleler ve üç adım aşağıdaki kaynaklardan derlendi.

  2. Common Sense EducationKimden öğrendik

    AI Literacy Lessons (deepfake ve rıza dersi dahil) (yeni sekmede açılır)

    Bu dersten ne aldık: Konuyu korku üzerinden değil rıza üzerinden kurma; küçük yaşta “fotoğrafını kim görebilir” sorusu, büyük yaşta “başkasının görüntüsünü izinsiz üretmek ve paylaşmak zarardır” cümlesi (not: docs/arastirma/aile/pedagoji.md, bölüm d.4 ve f.22).

  3. ThornAraştırma

    Deepfake Nudes & Young People (yeni sekmede açılır)

    Bu dersten ne aldık: Bunu yapanın bazen çocuğun kendi çevresinden biri olduğu bilgisi; derste “bazen sınıftan biridir” dedik, oran ve rakam vermedik. Sınırı: tam rapor okunmadı, özet sayfası okundu; veriler Amerika Birleşik Devletleri'nden.

  4. UNICEF InnocentiKimden öğrendik

    Generative AI: Risks and opportunities for children (yeni sekmede açılır)

    Bu dersten ne aldık: Üretilmiş yüzlerin gözle ayırt edilmesinin artık çok zor olduğu; bu yüzden derste göz ipuçlarını değil, kaynağa bakmayı önerdik.

  5. eSafety Commissioner (Avustralya)Kimden öğrendik

    AI chatbots and companions: risks to children and young people (yeni sekmede açılır)

    Bu dersten ne aldık: Çocuğa, yanlış yaptığını düşünse bile yardım edeceğini söyleme önerisi; “senin suçun değil” cümlesinin dayanağı.

  6. Millî Eğitim BakanlığıKimden öğrendik

    Yapay Zekâ Etiği Tavsiyeleri (2025) (yeni sekmede açılır)

    Bu dersten ne aldık: Mahremiyet ve saygıyı öğretme, arkadaşının bilgisini paylaşmama ve rahatsız eden içeriği aileye ya da öğretmene söyleme tavsiyeleri; evin kuralının dayanağı.

  7. Cezi AkademiAraştırma notu (kendi notumuz)

    Aile müfredatı için pedagojik dayanak araştırması

    Bu dersten ne aldık: Üç adım (çocuğa sahip çık; kaydet, iletme; bildir) bu nottaki kaynaklardan ve kendi ders tasarımımızdan derlendi; bir kurumun resmî yönergesi değildir. Başvurulacak makamların adlarını ve hukuki yolu bu oturumda doğrulamadık; bu yüzden videoda ad vermedik ve bir uzmana danışmayı söyledik. Yasa ve istatistik videoya alınmadı.

  8. Common Sense MediaKimden öğrendik

    Parents' Ultimate Guide to Generative AI (yeni sekmede açılır)

    Bu dersten ne aldık: Çocukla bu konuyu konuşmak için ebeveynin uzman olması gerekmediğini bu rehberden aldık (araştırma notu: docs/arastirma/aile/pedagoji.md, bölüm d.1).

Yayın tarihi: