Evin yapay zekâ sözleşmesi

Evde herkes bu araçları kullanıyor. Kuralı ise kimse konuşmadı. Aklınızdan bir liste yazıp buzdolabına asmak geçiyor. Kurumların ortak önerisi başka: kuralı çocuğunuzla birlikte yazın. Bu derste kuralları sofrada birlikte yazmayı öğreneceksiniz.

Önce kolay yolu denedik: kuralları araca yazdırdık. On madde geldi. Ekrana ancak başı sığdı. Maddelerin hepsi çocuğa söylüyor: sor, paylaşma, kopyalama, uy. Size tek bir madde yok. Çocuklarınıza ne düşündüklerini soran da yok. Liste kötü değil. Ama bu bir sözleşme değil, tek taraflı bir yasak listesi.

Aradaki fark şu. Yasak listesini siz yazar, siz asarsınız. Sözleşmeyi birlikte yazarsınız ve içinde sizin için de bir madde olur. Çocuğunuza şunu söyleyin: bu evde herkes için kural yazacağız, benim için de.

Sofrada dört adım var. Önce dinleyin: çocuğunuz bu araçları şu an nasıl kullanıyor? Sonra az madde seçin. Beş hazır maddeye en çok iki ek yeter. Kalemi çocuğunuza verin. Kendi maddesini de sizin maddenizi de o yazsın. En sona tarih koyun: bir ay sonra kâğıda yeniden bakacaksınız.

Başlamak için beş hazır madde var. Bir: bu araç yanılabilir; önemli bilgiye başka yerden de bakarız. İki: adımızı, adresimizi, okulumuzu, fotoğrafımızı ve şifremizi yazmayız. Üç: üzgün, kızgın ya da korkmuşken önce bir insana gideriz. Dört: tuhaf bir içerik görürsek birbirimize söyleriz. Söyleyene kızılmaz, telefonu alınmaz. Beş: ödevde önce kendim yazarım, sonra ipucu isterim. Maddeleri sesli okuyun. Çocuğunuz her birine olur ya da değişsin desin.

Şimdi en önemli cümle: benim kuralımı sen yaz. Çocuğunuz size bir madde yazar. Yemekte telefona bakma, diyebilir. O maddeyi imzalarsanız sözleşme hepinizin olur.

Araç burada küçük bir işte yardımcı olur: maddeyi küçük çocuğa göre yazdırmak. Üçüncü maddeyi verdik. Yedi yaşındaki bir çocuğun anlayacağı gibi yaz, dedik. Cümle sadeleşti. Bir sözcük de değişti: insan yerine büyüğümüz yazdı. Bu değişikliği kabul edip etmemek size kalır. Son hâlini çocuğunuz kendi eliyle yazar.

Bir ay sonra bir madde tutmamış olabilir. Belki ilk bozan siz oldunuz. O zaman ceza eklemeyin. Maddeyi küçültün. Yemekte telefon yok maddesi tutmadıysa şunu deneyin: telefonlar sofraya gelmeden tezgâha bırakılır. Çocuğunuza da sorun: sence nasıl değiştirsek tutar?

Bir dürüstlük notu: aile sözleşmesi, çocuk sağlığı ve eğitim kurumlarının ortak önerisidir. Yazılı sözleşmenin kurala uymayı artırdığını ölçen bir araştırma okumadık. Maddeleri evinize göre değiştirin. Çocuğunuzu en iyi siz tanırsınız.

Bu akşam yapacağınız tek iş şu: beş maddeyi sofrada birlikte, sesli okuyun. Bu akşam imzalamayın. Çocuğunuz hangi maddeye değişsin dedi, onu dinleyin.

Şimdi sıra sizde: beş durumda karar verin. Kâğıt asılmaya hazır mı? Her seçiminizin nedenini hemen göreceksiniz.

Benim kuralımı sen yaz. Kuralı birlikte yazın; kalem onda olsun.