Doktora gitmeden önce: soru listem

Yarın sabah randevunuz var. Doktorun yanında birkaç dakikanız olacak. Muayeneden çıkınca aklınıza gelir: şunu da soracaktım. Derdinizi en iyi siz bilirsiniz. Bugün o derdi bir soru listesine çevireceksiniz. Becerinin adı: doğrulamak ve nerede duracağını bilmek.

Çoğumuz ilk olarak şunu sorarız. İki haftadır öğleden sonraları başım ağrıyor. Neden olabilir? Cevap geldi. Susuzluk, öğün atlama, göz yorgunluğu diye başlayan altı olasılık saydı. Hangisinin sizde olduğunu söyleyemez. Sizi görmedi, muayene etmedi. Hekimine git, diyor. Bu doğru; ama elinizde götürecek bir liste yok. Buradaki hata onun değil, sorunun. Ona doktorun işini sorduk.

Duracağınız yer belli. Tanı ve ilaç ona sorulmaz. Neyim var, hangi ilacı alayım, ilacı bırakayım mı? Bu soruların cevabı doktordadır. Acil bir durumda da ona yazılmaz; yüz on iki aranır. Ona verilebilecek iki iş var: soru listesi hazırlatmak ve bir terimi açıklatmak.

Şimdi görevi değiştiriyoruz. Yarın doktora gidiyorum. İki haftadır öğleden sonraları başım ağrıyor. Tanı koyma, ilaç önerme. Doktora sorabileceğim beş kısa soru hazırla. Beş soru geldi. Olası nedenler, takip edilecek belirtiler, gereken testler, günlük alışkanlıklar ve acil durum. Bu kez cevap vermedi; soru yazdı. Cevapları yarın doktorunuz verecek. Listeye kendi sorunuzu da ekleyin. Ağrının ne zaman başladığını ve neyle arttığını siz bilirsiniz. Adınızı, kimlik numaranızı, hastanenin adını yazmadınız. Şikâyetinizi anlatmak yetti.

Tahlil kâğıdında anlamadığınız bir sözcük varsa onu açıklatabilirsiniz. Tahlil kâğıdımda ferritin yazıyor. Ferritin neyi ölçer? İki cümleyle anlat. Benim değerimi yorumlama. Kısa bir açıklama geldi: ferritin, vücudun demir deposunu gösteren bir protein. Şimdi doğrulama adımı. Önce kendisine soruyoruz. Bundan emin misin? Bu bilgiyi ben nereden kontrol edebilirim? Evet, diyor ve bakabileceğiniz yerleri sayıyor: Sağlık Bakanlığı ve güvenilir hastane sayfaları. Kendi cevabına evet demesi kanıt sayılmaz. Asıl kontrol onun dışındadır. Kâğıdın fotoğrafını yüklemediniz. Üstünde adınız ve kimlik numaranız var; yalnız sözcüğü yazdınız.

Kontrolün üç adımı var. Önce tahlil kâğıdına bakın; laboratuvar kendi aralığını yanına yazar. Sonra aynı sözcüğü Sağlık Bakanlığı'nın ya da bir hastanenin sayfasında arayın. En sonda doktorunuza sorun. Sizin değerinizi yalnız o yorumlar. İlaç için de yol aynı: kutunun içindeki kâğıt ve eczacınız.

Bu araç, randevudan önce notlarınızı toplayan bir yardımcı gibidir. Muayeneyi doktor yapar.

Bu derste öğrendiğiniz becerinin adı: doğrulamak ve nerede duracağını bilmek. Sağlıkta da işe yarar, başka her işte de. Bir sözleşmeyi okurken de, bir tamir işini sorarken de aynısını yaparsınız. Bu derste her isteği yalnız bir kez denedik. Sizde cevap farklı çıkabilir.

Bu akşam yapacağınız tek iş şu. Sıradaki randevunuz için şikâyetinizi bir cümleyle söyleyin ve beş soru isteyin. Listeyi kâğıda yazın, yanına kendi sorunuzu ekleyin ve randevuya götürün.

Şimdi sıra sizde. Altı işte karar verin: sohbet asistanı mı yapsın, doktor mu? Geçmiş olsun.