Evin defteri: annenin ikinci beyni

Pazartesi akşamı yeni bir sohbet açtınız. Geçen hafta evinizi ona uzun uzun anlatmıştınız. Bu akşam yine baştan anlatıyorsunuz: kaç kişisiniz, kim neyi yemez, fırın yanar mı? Evin bilgisi sizin aklınızda duruyor. Bugün onu tek bir yere yazacaksınız. Becerinin adı: bilgiyi tek yerde tutmak.

Önce ona soruyoruz: geçen haftayı hatırlıyor mu? Geçen hafta sana evimizi anlatmıştım. Kaç kişiyiz ve neyi yemiyoruz, hatırlıyor musun? Cevabı açık: geçen haftaki konuşmayı burada göremiyorum, diyor. Bu bir unutkanlık değildir. Yeni sohbet, onun için boş bir sayfadır.

Aynı boş sayfaya bir iş veriyoruz. Bu hafta için beş akşam yemeği planla. Yalnız yemek adlarını yaz. Beş yemek geldi. Dördüncü satıra bakın: fırında somon ve patates. Siz hafta içi fırın yakmıyorsunuz. Bunu bilmiyordu, o yüzden tahmin etti. Kızınızın kabağı, oğlunuzun mantarı yemediğini de bilmiyor.

Evden çıkarken bakıcıya bir kâğıt bırakırsınız: ne zaman uyur, neyi yemez. Evin defteri, bu araca bıraktığınız o kâğıttır.

Defterin mutfak sayfası beş satır. Kaç kişisiniz, kaç dakikanız var, kim neyi yemez? Son satır ona bir not: evde olmayan malzeme yazma, eksik varsa bana sor. Sayfayı kopyalayıp sorunun üstüne yapıştırdık. Soru aynı: beş akşam yemeği. Bu kez plan yazmadı. Önce sordu: evde başka hangi malzemeler var? Tahmin etmedi; çünkü sayfadaki not ona sormasını söylüyordu.

Dolaptakileri tek satırda yazdık. Araya kabağı ve mantarı bilerek koyduk. Plan geldi: tavuklu patates, kıymalı makarna, mercimek çorbası ve pilav. Dördüncü satırda kabak var; ama rendelenmiş. Mantar hiçbir yemekte yok. Fırın da yok. Beş satırın beşi de evinize uydu. Bunu siz anlatmadınız; sayfanız anlattı.

Defterin bir de bakımı var. Hafta sayfasına bakın: yüzme kursu iki satırda geçiyor. Üstteki satır eski: salı ve perşembe. Alttaki yeni: pazartesi ve çarşamba. Eski satırı silmeyi unuttunuz. Şimdi soruyoruz: kızımı yüzmeye hangi günler götüreceğim? Cevap yanlış: pazartesi, salı, çarşamba ve perşembe, diyor. Haftada dört gün. İki satırı da doğru saydı ve çelişkiyi fark etmedi. Kural basit: yeni satırı yazınca eskisini silin.

Deftere kalıcı bilgi girer: kaç kişisiniz, kim neyi yemez, hangi gün ne var. Ona notunuz da girer: tahmin etme, bana sor. Bir kerelik iş girmez. Bu cumartesi gelen misafir, haftaya eskir. Kimlik de girmez: ad, adres, okul adı, kimlik ve kart numarası. Ölçü şu: bir yabancı okusa evinizi bulamamalı.

Bu derste öğrendiğiniz becerinin adı: bilgiyi tek yerde tutmak. Defter, telefonunuzdaki not uygulamasında tek bir not olabilir. Kâğıt da olur. Bu beceri evin dışında da işe yarar: iş başvurusunda kendinizi aynı yolla bir kez yazarsınız.

Bir dürüstlük notu. Bazı araçlarda hafıza ayarı da bulunur. Orada ne tutulduğunu her zaman göremezsiniz. Defterinizi görür ve düzeltirsiniz. Bu derste her isteği yalnız bir kez denedik. Yüzme sorusunu ikinci bir araca da sorduk. O, iki satırın çeliştiğini söyledi. Hangisinin karşınıza çıkacağını bilemezsiniz. Eski satırı silmek sizin işiniz.

Bu akşam yapacağınız tek iş şu. Son sohbetlerinizde her seferinde yeniden yazdığınız üç cümleyi bulun. Üçünü tek bir nota geçirin. Altına ona bir not ekleyin: tahmin etme, bana sor.

Şimdi sıra sizde. Altı satırda karar verin: deftere yazılır mı, yazılmaz mı? Kolay gelsin.