Kendime bir saat: öğrenmek, işe dönmek

Saat dokuz buçuk. Ev sustu ve önünüzdeki bir saat yalnız sizin. Yıllar sonra bir sınava ya da yeni bir işe hazırlanıyorsunuz. Yüzde hesabını unutmuşsunuz. Bu araç size sabırlı bir öğretmen olabilir. Bunun için nasıl isteyeceğinizi bilmeniz gerekir. Becerinin adı: öğretmen gibi kullanmak.

Çoğumuz önce şunu yazarız: yüzde hesabını anlat. Uzun bir anlatım geldi: yüz yirmi üç kelime, dört ayrı hesap. Ekrana ancak başı sığdı. Anlatımda hata yok. Okudunuz, başınızı salladınız, anladığınızı düşündünüz. Ama bu saatte çalışan siz olmadınız. Okumak, öğrendiğinizi göstermez.

İyi bir öğretmen anlatıp gitmez. Sorar, bekler, takıldığınız yerde ipucu verir. Bunu ondan siz isteyeceksiniz. İsteğin üç parçası var. Nereden başladığınızı söyleyin. Tek tek soru sormasını isteyin. Yanlışınızda cevabı değil, ipucunu vermesini isteyin.

İsteği böyle yazdık: yirmi yıl oldu, uzun anlatma, tek tek soru sor, önce ipucu ver. Tek cümlelik bir kural yazdı ve sordu: seksenin yüzde onu kaçtır? Bilerek yanlış cevap verdik: on sekiz. Cevabı söylemedi. İpucu verdi: seksen sayısını ona böler misin? Kalem şimdi sizin elinizde. Düşünen de sizsiniz.

Bir adım daha var: öğrendiğinizi kendi cümlenizle anlatın ve doğru mu diye sorun.

Üç soru daha çözdük. Üçünde de doğruya doğru dedi. Sonra bilerek yanlış bir cümle kurduk: zam ve indirim aynıysa fiyat eski hâline döner. Yanlışı yakaladı: yüz lira önce yüz yirmi, sonra doksan altı lira olur. Ama baştaki kuralı atladı. İpucu vermedi, hesabı kendisi yaptı. Böyle olunca kuralı hatırlatın: önce ipucu ver demiştim. Hesabı da hesap makinesiyle kontrol edin. Bu kez doğruydu.

Saat dolunca bir not isteyin: nerede takıldım, yarın neye çalışayım? Not geldi: takıldığınız yer zam ve indirim hesabı, yarın ona çalışalım. Bir eksik var. İlk soruda on sekiz demiştik; notta bu yanlış yok. Notu okur, eksiğini siz eklersiniz. Yarın yeni sohbetinizin başına bu notu koyarsınız.

Yol dört adım. Önce düzeyinizi söylersiniz. Sonra anlatmasını değil, soru sormasını istersiniz. Yanlışınızda ipucu istersiniz. En sonda öğrendiğinizi kendi cümlenizle anlatırsınız. Bu becerinin adı: öğretmen gibi kullanmak. Ehliyet sınavında da, hesap tablosu öğrenirken de aynı yolu izlersiniz. İş görüşmesine hazırlanırken de olur: görüşmeci ol, tek tek soru sor, dersiniz.

Bir dürüstlük notu. Bu denemede onun yanlışını aradık. Hakemliğinde hata bulamadık. Yalnız bir kez kuralı atladı, bir kez de notu eksik yazdı. Her konuda böyle olmaz. Bir sınava çalışıyorsanız doğruyu kurs kitabı söyler. Her isteği yalnız bir kez denedik. Sizde cevap farklı çıkabilir.

Bu akşam yapacağınız tek iş şu. Öğrenmek istediğiniz bir konuyu seçin ve beş soru sordurun. Beşinci sorudan sonra durun. Bu saat sizin; hepsini çalışmaya ayırmak zorunda değilsiniz.

Şimdi sıra sizde. İki istekten hangisi sizi çalıştırır, siz seçin. Kolay gelsin.